Trong đời sống tâm linh của các dân tộc Tây Nguyên, con người sau khi qua đời không mất đi mà chuyển sang một thế giới khác – nơi họ vẫn tiếp tục sinh hoạt như khi còn sống. Chính vì vậy, tục chia của cho người chết trở thành một phần quan trọng trong nghi lễ tang ma.

Gia đình và cộng đồng sẽ chuẩn bị các vật dụng quen thuộc như ché, gùi, cối, bát… để gửi theo người đã khuất. Những vật này có thể được đặt trong nhà mồ hoặc mang ra khu nhà mồ sau lễ bỏ mả.

Một điểm đặc biệt là nhiều hiện vật được cố ý làm hỏng, đập vỡ hoặc “giải thiêng” trước khi trao cho người chết. Hành động này không phải là phá bỏ giá trị mà mang ý nghĩa biểu tượng: cắt đứt mối liên hệ với thế giới người sống, để vật dụng ấy hoàn toàn thuộc về thế giới của người chết.

Tục lệ này thể hiện rõ quan niệm nhân văn của cư dân Tây Nguyên: sự gắn bó giữa con người với đồ vật, giữa người sống và người chết. Đồng thời, nó cũng phản ánh niềm tin sâu sắc vào sự tiếp nối của đời sống sau cái chết.

Những hiện vật trong không gian trưng bày, dù đã hư hỏng, lại chính là minh chứng sinh động cho một tập tục lâu đời nhưng đầy chất nhân văn của các cộng đồng nơi đây.

————————————————–

In the spiritual life of the Central Highlands’ ethnic communities, death is not seen as an end but as a transition to another world—where the deceased continues a life similar to that of the living. For this reason, the custom of sharing belongings with the dead forms an essential part of funeral rituals.

Family members and the community prepare familiar objects such as jars, baskets, mortars, and bowls to accompany the deceased. These items may be placed inside the tomb house or brought to the burial site after the grave-leaving ceremony.

A distinctive feature of this practice is that many objects are intentionally broken, damaged, or “ritually deactivated” before being given to the dead. This act does not diminish their value; rather, it symbolizes the severing of ties with the world of the living, allowing the objects to fully belong to the realm of the deceased.

This custom reflects a deeply humanistic worldview of the Central Highlands’ peoples: the close bond between humans and objects, and between the living and the dead. At the same time, it expresses a profound belief in the continuity of life beyond death.The artifacts displayed here, though broken or incomplete, stand as vivid evidence of a long-standing tradition rich in cultural meaning and humanity.