Nghề làm gốm truyền thống của người M’nông R’lăm và một số nhóm Êđê ở Tây Nguyên phản ánh tri thức bản địa lâu đời và sự thích ứng với môi trường tự nhiên. Nguyên liệu chính là đất sét, được xử lý kỹ và không pha trộn để đảm bảo khi nung không bị nứt vỡ.

Kỹ thuật chế tác gốm mang tính độc đáo khi không sử dụng bàn xoay. Người thợ nặn hoàn toàn bằng tay, di chuyển quanh sản phẩm để tạo dáng. Các công cụ đơn giản như đá, que tre, mảnh vải, thân cây… được sử dụng để làm mịn bề mặt và tạo hoa văn. Mỗi sản phẩm vì thế mang dấu ấn riêng của người làm ra nó.

Sau khi tạo hình và phơi khô, gốm được nung lộ thiên trong thời gian ngắn. Khi lửa gần tàn, nghệ nhân dùng trấu và mùn cưa để tạo màu tự nhiên cho sản phẩm. Các sản phẩm phổ biến gồm nồi, bát, ché, chum và cả tượng động vật.

Ở người Êđê Bih, kỹ thuật làm gốm có điểm khác biệt với phương pháp tạo hình bằng dải cuộn đất, tương tự kỹ thuật của người Chăm. Tuy nhiên, ngày nay nghề gốm truyền thống đang dần mai một, số nghệ nhân còn lại rất ít, khiến những sản phẩm này càng trở nên quý giá như một phần di sản văn hóa của Tây Nguyên.

——————————————————

Traditional pottery among the M’nông R’lăm and some Êđê groups reflects long-standing indigenous knowledge and adaptation to the natural environment. The clay is carefully processed, and used without additives to prevent cracking during firing.

A distinctive feature of this craft is the absence of a potter’s wheel. Artisans shape objects entirely by hand, moving around the piece to form it. Simple tools such as stones, bamboo sticks, cloth, and wood are used to smooth surfaces and create patterns, giving each item a unique character.

After shaping and drying, the pottery is fired in open-air conditions. Toward the end of firing, rice husk and sawdust are added to produce natural coloration. Common products include pots, bowls, jars, and animal figurines.Among the Êđê Bih, pottery is made using a coiling technique similar to that of the Cham people. Today, however, this traditional craft is declining, with only a few artisans remaining, making these objects valuable cultural heritage of the Central Highlands.