Cối giã gạo là vật dụng quen thuộc, gắn bó lâu đời với đời sống của cư dân Tây Nguyên. Cối thường được đục từ các loại gỗ cứng như căm xe, cẩm lai hoặc dầu, đảm bảo độ bền khi sử dụng lâu dài.

Người Tây Nguyên giã gạo bằng chày tay, không dùng cối đạp chân. Mỗi cối thường đi kèm hai chày dài khoảng 1,5 mét, làm từ gỗ chắc. Chày không trang trí cầu kỳ, chỉ khắc các vòng ở tay cầm để tạo độ bám khi sử dụng.

Quá trình giã gạo đòi hỏi sức lực và sự phối hợp nhịp nhàng. Khi hai người cùng giã, động tác nâng – hạ chày phải đều và chính xác để tránh va chạm, tạo nên nhịp điệu đặc trưng trong lao động. Trong những lúc thiếu người, một người có thể vừa giã vừa đảo gạo, kết hợp nhiều thao tác trong cùng một công việc.

Gắn liền với nghề trồng lúa rẫy, chiếc cối hiện diện trong hầu hết các gia đình của người Êđê, Gia Rai, Ba Na, Xê Đăng, M’nông…

👉 Nhịp chày giã gạo không chỉ tạo nên hạt gạo, mà còn vang lên nhịp sống lao động của núi rừng.

———————————————-

The rice pounding mortar is a traditional household tool closely tied to the daily life of Central Highlands communities. It is typically carved from durable hardwoods such as căm xe, cẩm lai, or oil wood, ensuring long-term use.

Unlike foot-operated mortars, people in the Central Highlands use handheld pestles. Each mortar is usually paired with two long pestles, about 1.5 meters in length, made from sturdy wood. The pestles are simply designed, with carved rings at the grip to prevent slipping.

Pounding rice requires strength and coordination. When two people work together, their movements must be well synchronized to avoid collision, creating a distinct rhythmic pattern. In smaller households, one person may combine pounding and stirring in a single process.

Closely associated with upland rice cultivation, the mortar is an essential item in many communities such as the Êđê, Gia Rai, Ba Na, Xê Đăng, and M’nông.

👉 The rhythm of pounding not only produces rice but also echoes the cadence of highland life.